Bir ürün tasarladınız ve henüz tescil başvurusu yapmadan tasarımınızı sosyal medyada paylaştınız, bir fuarda sergilediniz veya müşterilerinize sundunuz. Bu durumda tasarımınızın tescil edilme şansını kaybettiğinizi düşünebilirsiniz. Ancak Türk sınai mülkiyet mevzuatı, belirli şartların sağlanması hâlinde tasarım sahiplerine bu konuda bir imkân tanıyor: Hoşgörü süresi.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu kapsamında düzenlenen bu süre, tasarımın başvurudan önce kamuya sunulmuş olmasına rağmen belirli koşullar altında yenilik ve ayırt edici nitelik bakımından tescil başvurusu halinde olumsuz değerlendirilmesini önleyebiliyor. Bununla birlikte, hoşgörü süresinin varlığı tasarımın başvuru öncesinde açıklanmasının her durumda risksiz olduğu anlamına da gelmiyor.
Tasarım Tescilinde 12 Aylık Hoşgörü Süresi
Tasarım tescilinde hoşgörü süresinin temel amacı, tasarımcının kendi tasarımını kamuya sunmuş olması nedeniyle koruma imkanını hemen kaybetmesinin önüne geçmektir.
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 57. maddesinde yer alan düzenlemeye göre, “Koruma talep edilen bir tasarımın başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde belirli kişiler tarafından kamuya sunulması, tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez.”
Bu kapsamda açıklamanın tasarımcı veya onun hukuki halefi tarafından yapılması, bu kişilerin izniyle üçüncü bir kişinin tasarımı kamuya sunması ya da tasarımcı veya halefleriyle olan ilişkinin kötüye kullanılması sonucunda açıklamanın gerçekleşmesi önem taşır.
Dolayısıyla hoşgörü süresi, tasarımın başvuru öncesinde açıklanmış olmasını tamamen önemsiz hâle getiren genel bir kural değildir. Düzenlemenin uygulanabilmesi için açıklamanın kanunda belirtilen kişilerden kaynaklanması ve on iki aylık süre içinde gerçekleşmesi gerekir.
Tasarımın Sosyal Medyada Paylaşılması Tescile Engel Olur mu?
Tasarım sahiplerinin en sık karşılaştığı durumlardan biri, henüz tescil başvurusu yapılmadan ürün görsellerinin sosyal medya hesaplarında paylaşılmasıdır. Benzer şekilde ürünün internet sitesinde tanıtılması, fuarda sergilenmesi veya satışa sunulması da tasarımın kamuya sunulması bakımından önem taşıyabilir.
Örneğin bir mobilya üreticisi, geliştirdiği yeni sandalye modelini sosyal medya hesabında tanıtmış ve bu paylaşımın üzerinden altı ay geçtikten sonra tasarım tescil başvurusu yapmaya karar vermiş olsun. Açıklamanın üreticinin kendisi tarafından yapılması ve diğer yasal şartların da sağlanması hâlinde, söz konusu paylaşım hoşgörü süresi kapsamında değerlendirilebilir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken önemli bir nokta vardır: Tasarımın başvuru öncesinde açıklanmış olması ile bu açıklamanın hukuken hoşgörü süresi kapsamında değerlendirilmesi aynı şey değildir. Açıklamanın kim tarafından, hangi tarihte ve hangi koşullarda yapıldığı somut olay özelinde incelenmelidir.
Hoşgörü Süresi Her Türlü Açıklamayı Kapsar mı?
Hayır. On iki aylık süre, tasarımın başvuru öncesinde ortaya çıkan her türlü açıklamasını kendiliğinden koruma altına almaz.
Kanunda belirtilen açıklama koşullarının sağlanması gerekir. Tasarımın tasarımcı veya hukuki halefi tarafından kamuya sunulması, bu kişilerin izniyle üçüncü kişilerce açıklanması ya da tasarımcı veya halefleriyle olan ilişkinin kötüye kullanılması sonucunda kamuya sunulması bu kapsamda değerlendirilebilir.
Buna karşılık, tasarımın bağımsız bir üçüncü kişi tarafından ve kanunda belirtilen koşullar dışında açıklanması farklı hukuki sonuçlar doğurabilir. Ayrıca tasarımın daha önce başka bir kişi tarafından geliştirilmiş veya kamuya sunulmuş olması durumunda, yalnızca on iki aylık sürenin henüz dolmamış olması tescil için yeterli değildir.
Bu nedenle tasarım sahiplerinin yalnızca açıklama tarihini değil, açıklamanın kaynağını ve tasarımla ilgili önceki tarihli hakları da dikkate alması gerekir.
Hoşgörü Süresi Başvuru Tarihini Ertelemek İçin Bir Gerekçe midir?
Hoşgörü süresinin tanınmış olması, tasarım tescil başvurusunun ertelenmesini güvenli bir tercih hâline getirmez.
Öncelikle tasarımın kamuya sunulduğu tarih ile başvuru veya rüçhan tarihi arasındaki süre doğru hesaplanmalıdır. Birden fazla açıklama yapılmışsa her açıklamanın tarihi ve koşulları ayrıca değerlendirilmelidir. Özellikle ilk paylaşımın, fuar katılımının, ürün tanıtımının veya satışın hangi tarihte gerçekleştiğinin belgelenmesi önem taşır.
Bunun yanında, tasarımın başvuru öncesinde açıklanması farklı ülkelerde koruma elde edilmesi bakımından da risk oluşturabilir. Türkiye’deki hoşgörü süresinin varlığı, diğer ülkelerin mevzuatında aynı kapsamda bir istisnanın bulunduğu anlamına gelmez. Yurt dışı tasarım tescili planlanıyorsa ilgili ülkelerin düzenlemeleri ayrıca incelenmelidir.
Bu nedenle en güvenli yaklaşım, tasarımı mümkün olduğunca kamuya sunmadan önce tescil başvurusunu gerçekleştirmektir. Hoşgörü süresi, önceden yapılmış açıklamaların belirli şartlarla doğurabileceği hak kaybını önlemeye yönelik bir imkândır; başvuruyu geciktirmek için genel bir güvence olarak değerlendirilmemelidir.
Tasarım Tescilinde Doğru Zamanlama Neden Önemlidir?Tasarım tescilinde 12 aylık hoşgörü süresi nedir? SMK kapsamında tasarımın başvuru öncesinde açıklanmasının tescile etkisini ve dikkat edilmesi gerekenleri öğrenin.
Bir tasarımın ticari değerini korumak yalnızca başvuru yapmaktan ibaret değildir. Tasarımın ne zaman geliştirildiği, ne zaman kamuya sunulduğu, başvurunun hangi tarihte gerçekleştirildiği ve varsa rüçhan hakkının nasıl kullanıldığı birlikte değerlendirilmelidir.
Özellikle yeni ürünlerini sosyal medya, e-ticaret platformları veya fuarlar aracılığıyla tanıtan işletmelerin tasarım tescil süreçlerini pazarlama faaliyetleriyle birlikte planlaması gerekir. Böylece hem Türkiye’deki koruma imkânları hem de hedeflenen diğer ülkelerdeki başvuru stratejisi daha sağlıklı biçimde oluşturulabilir.
Elmas Patent olarak önerimiz, tasarımınızı kamuya sunmadan önce tescil sürecini değerlendirmek ve başvuru öncesinde yapılmış bir açıklama varsa bunun hukuki etkisini somut olayın koşullarına göre incelemektir. Hoşgörü süresi belirli durumlarda önemli bir koruma imkânı sunsa da her tasarım için aynı sonucu doğurmaz. Doğru başvuru zamanlaması, tasarım haklarının güvence altına alınmasında en önemli adımlardan biridir.
0554 156 80 90
info@elmaspatent.com
