Bir markanın sahibi olmak, o markayı mutlaka kendiniz kullanmanız gerektiği anlamına gelmez. Marka sahibi, sahip olduğu markanın kullanım hakkını belirli şartlarla başka bir kişi veya şirkete bırakabilir. Günlük hayatta “markayı kiraya vermek” olarak ifade edilen bu işlem, marka hukuku bakımından marka lisansı olarak adlandırılır.
Özellikle franchise sistemlerinde, farklı şehirlerde faaliyet gösteren işletmelerde ve markasını kendisi işletmeden gelir elde etmek isteyen marka sahiplerinde lisans konusu oldukça önemlidir.
Marka Kiraya Verilebilir mi?
Evet. Tescilli bir marka, belirli şartlar ve kapsam dahilinde başka bir kişi veya şirkete kullandırılabilir.
Ancak burada yapılan işlem, klasik anlamda bir kira sözleşmesinden ziyade marka lisans sözleşmesi ile gerçekleştirilir. Marka sahibi markanın mülkiyetini devretmez; markayı kullanma hakkını belirlenen süre, bölge, mal veya hizmetler ve diğer sözleşme şartları çerçevesinde karşı tarafa bırakır.
Örneğin bir marka sahibi, kendi adına tescilli markanın Türkiye genelinde restoran hizmetlerinde kullanılmasına izin verebilir. Bunun karşılığında sabit bir ücret, ciro üzerinden belirlenen bir bedel veya tarafların kararlaştırdığı başka bir lisans bedeli alınabilir.
Bu durumda marka başkasına geçmiş olmaz. Markanın sahibi yine aynı kişidir; yalnızca markayı kullanma yetkisi lisans alan kişiye verilmiştir.
Marka Lisansı Nasıl Yapılır?
Marka lisansında tarafların hangi haklara sahip olduğunun açık şekilde belirlenmesi büyük önem taşır.
Lisans sözleşmesinde özellikle markanın hangi mal veya hizmetlerde kullanılacağı, lisansın süresi, kullanım bölgesi, lisansın inhisari olup olmadığı ve lisans bedeli gibi konuların düzenlenmesi gerekir.
Çünkü “markayı kullanabilirsin” şeklinde genel bir izin vermek, ileride ciddi uyuşmazlıklara neden olabilir.
Örneğin marka sahibi yalnızca İstanbul’da kullanılmasına izin verdiği bir markanın Türkiye’nin tamamında kullanılmasını istemeyebilir. Benzer şekilde yalnızca restoran hizmetleri için verilen bir lisansın farklı sektörlerde kullanılmasına da izin verilmeyebilir.
Bu nedenle lisansın kapsamı mümkün olduğunca açık belirlenmelidir.
Marka Lisansı ile Marka Devri Aynı Şey Değildir
Marka sahiplerinin en çok karıştırdığı konulardan biri de lisans ile devir arasındaki farktır.
Marka devrinde marka üzerindeki hak başka bir kişiye geçirilir. Devir sonrasında yeni kişi marka sahibi olur.
Marka lisansında ise marka sahibinin değişmesi söz konusu değildir. Marka sahibi aynı kalır, ancak başka bir kişi veya şirket markayı sözleşmede belirlenen şartlarla kullanabilir.
Bu ayrım özellikle yüksek ticari değere ulaşmış markalarda oldukça önemlidir. Marka sahibi markanın kontrolünü kaybetmeden markadan ticari gelir elde etmek istiyorsa lisans modeli tercih edilebilir.
Marka Lisansı Verirken Nelere Dikkat Edilmeli?
Marka lisansında yalnızca “ne kadar ücret alınacağı” üzerinde durmak yeterli değildir.
Markanın hangi ürün veya hizmetlerde kullanılacağı, kullanımın hangi bölgede yapılacağı, lisansın ne kadar süreyle geçerli olacağı, markanın nasıl kullanılacağı ve lisans alan kişinin markanın itibarına zarar verebilecek kullanımlarının nasıl engelleneceği de sözleşmede düşünülmelidir.
Özellikle güçlü bir marka söz konusuysa kalite standartlarının belirlenmesi önem kazanır. Çünkü marka sahibinin markayı kullanan üçüncü kişilerin faaliyetlerinden tamamen bağımsız düşünülmesi mümkün değildir.
Bu nedenle lisans sözleşmesi hazırlanırken markanın ticari değerinin ve marka sahibinin gelecekteki kullanım planlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Özetle, marka sahibi markasını satmadan da başka işletmelerin kullanımına açabilir. Hukuki açıdan bu işlem çoğunlukla marka lisansı şeklinde yapılandırılır.
Ancak lisans sözleşmesinin kapsamı, süresi, bölgesi, lisans türü, kullanım koşulları ve tarafların hak ve yükümlülükleri dikkatle belirlenmelidir.
Bir markanın ticari değerinin yalnızca tescil belgesinden ibaret olmadığı düşünüldüğünde, lisans sözleşmesinin de markanın gelecekteki kullanımını ve itibarını koruyacak şekilde hazırlanması gerekir.
Elmas Patent olarak marka tescili kadar, tescilli markanın nasıl ve hangi şartlarla kullanılabileceği konusunda da stratejik değerlendirme yapılmasının önemli olduğunu düşünüyoruz. Markanızı lisanslamayı, başka bir işletmeye kullandırmayı veya franchise modeli içerisinde değerlendirmeyi düşünüyorsanız, öncelikle mevcut marka tescilinizin kapsamının ve planlanan kullanımın birlikte değerlendirilmesi gerekir.
0554 156 80 90
info@elmaspatent.com
